2. Mạng xã hội doanh nghiệp

Tôi xin giới thiệu bài viết ý tưởng phát triển một mạng xã hội dành cho doanh nghiệp. Bài viết chỉ giới thiệu những yếu tố khái quát mà không đi vào cụ thể. Tôi đặt tên cho mạng xã hội này là s-việt. Vui lòng gởi email cho tôi nếu bạn có thắc mắc về nội dung bài viết này.

Giới thiệu

Facebook là cái tên không thể không nhắc tới trong lĩnh vực mạng xã hội, một cái tên tiêu biểu cho sự thành công trong lĩnh vực tạo ra sự phương thức mới trong kết nối giữa các chủ thể khác nhau. Bên cạnh các mạng xã hội khác như myspace, linkdle, twitter, pinterest,... Facebook đã thu hút được một lượng rất lớn người dùng bằng những tính năng phù hợp với người dùng và cách thức quảng bá hợp lý. Tại sao những mạng xã hội khác không làm được như Facebook? Có những nguyên nhân sau :

• Sự ra đời đúng thời điểm bình minh của trào lưu mạng xã hội. Giống như thời trang, khi bạn không tham gia Facebook trong khi mọi đang tham gia, mình sẽ cảm thấy bị lạc hậu. Điều này thành công nhờ cách thức quảng bá, xâm nhập vào xã hội.
• Cách thức tương tác trên Facebook có một tính tự do cao. Trong khi những tính năng trên các mạng xã hội khác hoặc là quá chuyên về một lĩnh vực (pinterest), phương thức (twitter) nào đó hoặc là không hỗ trợ tốt cho các tương tác giữa những người dùng với nhau (myspace, linkdle). Facebook lại cho người dùng rất tự do trong việc kết nối, lập hội, lập nhóm trong bất cứ lĩnh vực nào và họ hỗ trợ thao tác này rất tiện dụng.
• Facebook ra đời tại Mỹ, mà cái gì nổi tiếng ở Mỹ thì sẽ đi khắp thế giới. Đây là yếu tố khá quan trọng, vì bạn hãy tưởng tượng Facebook ra đời tại Nga hay Trung Quốc, liệu những phần khác của thế giới có tham gia không?

Vậy tại sao Google+ không thành công? Nếu chúng ta xem lại những yếu tố trên thì bạn sẽ hiểu. Ngoại trừ yếu tố thứ ba, những yếu tố còn lại thì Google+ không có. Google đã chậm trễ và có những chiến lược sai lầm. Tại sao tôi phải sử dụng các dịch vụ của google để được tham gia mạng xã hội của họ khi mà tôi đang có một mạng xã hội tự do và có nhiều bạn bè với nó.

Sina, Weibo là những cái tên không mấy quen thuộc với mọi người, đơn giản vì nó dành cho người Trung Quốc. Số lượng người dùng lớn, nhưng đều là người Trung Quốc. Như đã nói ở trên, với yếu tố thứ ba, những mạng này sẽ không thành công như vậy khi "xuất khẩu mạng xã hội". Còn tại sao nó lại thành công ở Trung Quốc, đó là vấn đề chính trị. Có thể khẳng định đây là mạng xã hội bị kiểm soát, người dân Trung Quốc không thể tham gia Facebook nên họ bị buộc phải tham gia Sina, Weibo.

Hiện nay, các mạng xã hội đã nở rộ như nấm sau mưa, nhưng sẽ không có mạng xã hội theo phương thức hiện tại có thể thách thức Facebook, dù chỉ thách thức ở một khu vực nào đó. Đơn giản vì mọi chuyện đã trễ. Bạn không thể kéo người dùng về phía mình khi bạn không có gì đặc sắc hơn Facebook, trong khi nguồn cung cho các mạng xã hội mới hầu như bảo hòa nếu tiếp cận theo phương thức của Facebook đã làm.

Xét theo nhu cầu cá nhân thì mọi người không cần thêm mạng xã hội nữa làm gì, trừ khi mạng xã hội mới có phương thức kết nối mới.

Tuy vậy, mảnh đất cho những phương thưc kết nối không hẳn đã hết. Facebook chỉ dành cho các quan hệ xã hội thông thường là chính, còn lại là giải trí. Trong công việc, ít ai dám sử dụng Facebook để liên kết với nhau, nhất là các công ty chuyên nghiệp. Vả lại Facebook không hỗ trợ những công cụ cho công việc. Đây là những mảnh đất màu mở.

Mạng xã hội dành cho những kết nối vững chắc, tin cậy, có trách nhiệm là mạng xã hội giúp bạn giữ liên lạc với người thân một cách dễ dàng, riêng tư, bảo mật ; hỗ trợ công việc của bạn bằng những giải pháp phần mềm chuyên nghiệp và tin cậy, được công ty, cơ quan của bạn chấp nhận; giúp bạn tương tác với các dịch vụ cụ thể xung quanh bạn tức thời chỉ trong vài thao tác, tạo tính tiện dụng cho bạn; hỗ trợ các thông tin, công cụ giải trí được cung cấp một cách chuyên nghiệp, đáng tin cậy và có trách nhiệm với xã hội; hỗ trợ công ty bạn tương tác với khách hàng, bán hàng trực tuyến, thúc đẩy thương mại điện tử cho công ty bạn; tích hợp dịch vụ cần quảng cáo nghiêm túc, được đánh giá và nhận phản hồi từ khách hàng một cách nhanh chóng; có cơ chế giám sát xử lý, chế tài những hình thức kinh doanh không lành mạnh.

Đây là những gì các mạng xã hội mới có thể làm. Bạn không cần hàng tỷ người dùng để kiếm hàng tỷ đô la, bạn chỉ cần 3 triệu người của một thành phố, bạn gắn kết họ với các công ty cung cấp những sản phẩm, dịch vụ xung quanh họ, bạn tao ra tính tiện dụng bằng giải pháp tổng thể cho cả 2 phía công ty và người dùng, bạn thu tiền khi người dùng sử dụng dịch vụ, công ty sẽ trả tiền cho các giải pháp và quảng cáo.

Sau đây là mô hình mạng xã hội s-việt, một mô hình tối thiểu cho một mạng xã hội theo những yêu cầu ở trên.

Mô hình

“Tôi bắt đầu một ngày làm việc của mình bằng cách nhận thông báo báo thức từ chiếc điện thoại, tôi vệ sinh cá nhân và chuẩn bị đi làm, tôi định ăn sáng ở nhà với mẹ nhưng mẹ lại đang đi ra ngoài mua đồ ăn sáng cho tôi, chắc quán phở đông người quá nên mẹ chưa về kịp. Tôi phải đi ngay cho kịp giờ nhưng cũng cảm thấy có lỗi vì không ăn sáng với mẹ được. Tôi đến công ty và mở điện thoại để đặt một cái pizza và một ly cafe Milano. Sau đó, tôi gởi một tin nhắn về tivi ở nhà vì tôi chắc là mẹ đang xem tivi và quét dọn nhà cửa:"Mẹ ơi, con đi làm rồi nhé, không kịp ăn với mẹ rồi". Tôi cũng chợt nhớ quên dặn ba tôi mua một tờ tạp chí Thế giới vi tính, tôi gởi tin nhắn vô máy tính bảng của ba, vì tôi biết ba đang ngồi uống cafe với bạn ở ngoài đường. Tôi làm việc đến trưa và đến giờ nghỉ trưa, tôi mở điện thoại và đặt một suất ăn từ dịch vụ cơm văn phòng, hôm nay có nhiều món ăn mà tôi thích nên tôi chọn mỗi món một ít. Trong khi đợi đồ ăn mang tới, tôi chat với vài người bạn, cũng đang làm ở những công ty khác. Tôi chợt nhớ một người bạn rất quan trọng đang đi công tác ở thành phố khác, tôi mở điện thoại và ghi âm lời nhắn vì sợ người ấy đang bận làm việc. Đến chiều, tôi nhận được tin nhắn của mẹ: "Con muốn ăn gì để mẹ nấu?" Tôi "đặt món" cho mẹ và hẹn giờ về. Hết giờ làm, tôi chợt nhớ phải đi siêu thị để mua ít đồ, tôi gởi tin nhắn về cho mẹ và hỏi mẹ có định mua gì không. Mẹ ở nhà, xem danh mục sản phẩm trên tivi và chọn một vài món và gởi danh sách cho tôi. Tôi đang ở siêu thị, tôi dùng điện thoại chuyển đơn hàng của mẹ cho siêu thị, tôi mua thêm ít quần áo rồi rút thẻ tài khoản thanh toán cho siêu thị. Về đến nhà, tôi ăn cơm với ba mẹ và xem thời sự. Sau khi tắm và làm đẹp chút, tôi mở điện thoại để xem thông tin khuyến mãi, rồi tôi quyết định đến highland uống cafe thay vì strabuck vì ở đó có khuyến mãi. Tôi gởi tin nhắn rủ vài người bạn cùng đi. Trước khi đến highland, tôi mở điện thoại đặt một bàn ở tầng 2. Sau khi đã đến quán, tôi dùng máy tính bảng để ở trên bàn, chọn đồ uống và bắt đầu vui vẻ với bạn bè. Tối về, tôi mở điện thoại xem tin tức, rồi đọc sách tôi mới mua từ fahasa trên máy tính bảng, cuối cùng là cuốn tạp chí ba mua lúc sáng, tôi ngủ lúc nào không hay.

Gia đình tôi luôn kết nối với nhau vì chúng tôi sử dụng mạng xã hội s-việt, các dịch vụ cần thiết cũng đều có mặt trên đó nên tôi không mất nhiều thời gian để tương tác với những dịch vụ đó.”

Ví dụ trên cho thấy nếu mọi người trong gia đình điều sử dụng chung một dịch vụ thì việc liên lạc với nhau và với cách dịch vụ bên ngoài sẽ nhanh chóng, tiện lợi như thế nào.

Vậy mạng xã hội s-việt đang sử dụng có gì đặc biệt hơn những mạng xã hội khác, như Facebook chẳng hạn?

• Với vai trò cá nhân

Đó là ngoài những chức năng của một mạng xã hội thông thường là kết nối, chia sẽ giữa những thành viên với nhau, s-việt còn kết nối mỗi người với nhà cung cấp dịch vụ (mua sắm, dịch vụ nội dung, ngân hàng, dịch vụ giải trí, ...).

Một trong những đặc trưng của s-việt là việc kết nối của những cá nhân với nhau hoàn toàn dựa trên các mối quan hệ ngoài đời. s -việt không cho phép các cá nhân tìm kiếm nhau trên trong hệ thống của mình, nên mỗi cá nhân sẽ không có những “người bạn ảo” như các mạng xã hội thông thường. Để kết nối với một người nào đó, cách duy nhất là bạn phải nhập Mã số mà s-việt cung cấp cho mỗi người (giống như mã số chứng minh thư) vào hệ thống kết bạn và chờ người đó đồng ý. Bạn sẽ không thể kết bạn với ai đó mà bạn chưa liên lạc ngoài đời vì bạn không thể biết mã số của họ. Khi một người đã kết nối với bạn thì bạn hoàn toàn có thể tạm ngưng kết nối hoặc ngắt kết nối với họ ngay tức thì.

Sẽ không có dịch vụ dành cho các tổ chức xã hội như hội những người yêu thích chụp ảnh. s-việt không hỗ trợ cho người dùng lập các trang dạng fanpage, vì vậy một người nổi tiếng không thể sử dụng hệ thống s-việt để kết nối với người hâm mộ. s-việt chỉ hỗ trợ liên lạc giữa các cá nhân là người thân trong một gia đình, giữa bạn bè đồng nghiệp, giữa khách hàng và công ty cung cấp dịch vụ cho khách hàng, giữa lãnh đạo cơ quan và nhân viên của họ, giữa giáo viên và học sinh.

Khi tham gia s-việt, bạn phải đăng ký thông tin thực, những thông tin này sẽ được bảo mật. Một người nào đó không thể sử dụng mạng s-việt để tìm kiếm thông tin của người khác. Sau khi tham gia s-việt, bạn sẽ được lựa chọn những thông tin mình muốn công bố hoặc không công bố bất cứ thông tin gì ngoài họ tên của bạn. Việc đăng ký thông tin thực bắt buộc một cá nhân phải chịu trách nhiệm pháp lý khi tham gia tương tác với các dịch vụ cung ứng qua s-việt. Các nhà cung cấp dịch vụ cung ứng cũng phải cam kết bằng một hợp đồng ràng buộc pháp lý là không được cung cấp thông tin khách hàng cho bên thứ ba khi khách hàng tham gia mua dịch vụ của họ.

Khi bạn muốn tham gia một dịch vụ nào đó, bạn hoàn toàn chủ động trong việc lựa chọn dịch vụ sẽ xuất hiện trong Danh mục các dịch vụ của bạn. Sẽ không có quảng cáo xuất hiện trong giao diện sử dụng của bạn trừ khi bạn chọn Mục Xem quảng cáo. Bạn cũng hoàn toàn có thể kết thúc việc sử dụng bất kỳ một dịch vụ nào mà bạn không muốn ngay tức thì.

Với vai trò là cá nhân, bạn sẽ không phải trả chi phí cho s-việt, nhưng có thể bạn phải trả phí cho các nhà cung ứng dịch vụ mà bạn tham gia nếu họ yêu cầu. Ví dụ như dịch vụ thanh toán điện tử, dịch vụ giao hàng,...

• Với vai trò là các nhà cung ứng dịch vụ

Bạn có thể đề nghị khách hàng của bạn tham gia s-việt để nhận được phương thức cung ứng sản phẩm và chăm sóc tiện lợi thông qua s-việt. Sẽ có nhiều khách mới đến với bạn khi họ tìm kiếm dịch vụ mà họ cần trên s-việt. Vì vậy bạn phải xây dựng dịch vụ của mình tiện lợi, hiệu quả. Hệ thống đã bao gồm các phương thức thanh toán điện tử nên bạn sẽ phát triển được hình thức kinh doanh thương mại điện tử cho công ty bạn. s-việt có hệ thống quảng cáo chuyên biệt và tôn trọng khách hàng nên bạn có thể cạnh tranh một cách công bằng với các dịch vụ đối thủ bằng cách nâng cao chất lượng dịch vụ của bạn. s-việt có đội ngũ hợp tác hỗ trợ xây dựng các giải pháp phần mềm cho công ty bạn, s-việt cũng sẽ hỗ trợ bạn các phương thức giao dịch với khách hàng.

Nếu là cơ quan công quyền hay trường học, s-việt sẽ cung cấp các dịch vụ tương tác, quản lý giữa cơ quan bạn và người dân hay giữa nhà trường-giáo viên-học sinh. Các dịch vụ này chỉ mang tính chất cục bộ, không công khai, bảo mật thông tin.

Với vai trò là nhà cung ứng dịch vụ, bạn phải trả chi phí cho việc thuê dịch của s-việt. Những chi phí này có thể là phí gian hàng, phí hỗ trợ khách hàng, phí thanh toán điện tử,... Những chi phí này sẽ được bạn chọn khi tham gia ký kết hợp hợp đồng với s-việt.

Chiến lược phát triển

Trong bối cảnh hiện nay, khi mà các mạng xã hội đang nở rộ, việc cho ra đời một mạng xã hội mới sẽ rất khó thu hút đươc người sử dụng. Riêng đối với s-việt, đối tượng chính được quan tâm là những người khách hàng của các doanh nghiệp và doanh nghiệp, những cơ quan công quyền và người dân sử dụng dịch vụ của họ thường xuyên. Ngoài ra, những cá nhân, tổ chức khác cũng sẽ được tham gia vào s-việt khi họ muốn tương tác với các dịch vụ chuyên nghiệp và có trách nhiệm pháp lý.

Chiến lược chung để phát triển s-việt là chiến lược “vết dầu loang”. Nghĩa là s-việt sẽ bắt đầu với những doanh nghiệp và khách hàng của họ một cách cụ thể, ví dụ như hệ thống s-việt sẽ được áp dụng với hệ thống siêu thị co-op mart và khách hàng của họ. Khi hiệu quả triển khai đạt được thành quả nhất định, sẽ mở rộng cho các dịch vụ khác như thegioididong, nguyễn kim,..

s-việt trong thành phố

Sẽ không có hình thức quảng bá rầm rộ trên các phương tiện truyền thông, s-việt sẽ bắt đầu như một giải pháp phần mềm cho một doanh nghiệp cụ thể. Khi đã có nhiều doanh nghiệp tham gia thì cũng có nhiều khách hàng của họ tham gia, dần dần sẽ hình thành nên một mạng xã hội một cách tự nhiên.

• Những giọi dầu cốt lõi đầu tiên

Trong giai đoạn đầu của sự phát triển, công việc quan trọng nhất là xây dựng hạ tầng, sau đó là công việc tiếp thị trực tiếp và đàm phán với các đối tác. Vì vậy, nếu một công ty vừa và nhỏ đứng ra xây dựng s-việt thì sẽ gặp nhiều khó khăn hơn một công ty lớn, như: năng lực tài chính, uy tín thương hiệu, chất lượng giải pháp phần mềm,... Những yếu tố này ảnh hưởng đến công việc thuyết phục các doanh nghiệp tham gia, và nếu giai đoạn này không thành công, thì coi sự s-việt sẽ “chết sớm”. Cũng nên nói thêm rằng, đây là giai đoạn “quá độ lên mạng xã hội” nên giai đoạn này s-việt chưa được hình thành.

Giai đoạn kế tiếp là tiếp cận đến khách hàng lớn :

Đưa s-việt vào siêu thị: những bà nội trợ sẽ được biết đến một phần mềm mới để theo dõi thông tin mua sắm của mình, tra cứ thông tin sản phẩm, đặt hàng sản phẩm, tương tác với nhân viên siêu thị,... bằng một số máy tính ở siêu thị và ở nhà, họ cần được hỗ trợ trực tiếp từ nhân viên s-việt khi làm quen với phần mềm mới.

Đưa s-việt vào các trường học: cung cấp cho họ những giải pháp phần mềm hỗ trợ công việc quản lý, giảng dạy, học tập. Khi học sinh đã tham gia s-việt ở trường, khi về nhà lại thấy phụ huynh cũng đang sử dụng s-việt, nó sẽ khiến s-việt hiện diện trong gia đình họ.

• Trước khi cho vết dầu loang, cần phải gom những giọt dầu nhỏ lại thành một vệt dầu đủ lớn để có khả năng loang đi xa.

Sau hai giai đoạn trên, sẽ là giai đoạn kết nối. Bắt đầu tích hợp những dịch vụ cơ bản cho phụ huynh và học sinh như gởi tin nhắn, chat, chia sẽ hình ảnh,..

• Vết dầu đã đủ lớn, kết nối thêm những vết dầu ở gần.

Giai đoạn kế tiếp là tiếp cận đến những doanh nghiệp dịch vụ giải trí (mua sách onine), công nghệ điện máy (mua điện thoại, máy tính online). Những khách hàng đã tham gia s-việt ở trên sẽ nhận thêm được tiện ích mới khi bây giờ họ có thể sử dụng phần mềm quen thuộc cho những dịch vụ mua sắm mới mà thường quan tâm.

• Bắt đầu loang xa.

Bây giờ kế đến là những khách hàng sẽ mong chờ s-việt sẽ xuất hiện thêm những dịch vụ mà họ cũng đang sử dụng, như thanh toán cước, thanh toán điện tử, đặt vé máy bay, đặt vé xe khách, …

• Không thể kiểm soát.

Đã đến lúc s-việt xuất hiện chính thức trên các phương tiện truyền thông. Đây sẽ là giai đoạn bùng nổ số lượng khách hàng, đồng thời sẽ mang đến những khó khăn nhất định cho s-việt khi phải phục vụ lớn và đa dạng.

• Khoanh vùng vết dầu để kiểm soát chất lượng.

Công việc tập trung vào cải thiện chất lượng dịch vụ nên được đẩy mạnh trong giai đoạn này. Hãy mang đến những tiện ích mới và cải tiến những tiện ích cũ, loại bỏ các dịch vụ không tốt, đàm phán với những dịch vụ được mong chờ để tích hợp họ vào hệ thống. Không cần quá nhiều khách hàng, chỉ cần những khách hàng đúng nghĩa.

s-việt sang thành phố mới

Khi đã hoàn tất việc phát triển s-việt như một dịch vụ trong thành phố, bây giờ có thể triển khai sang một thành phố khác. Công việc bây giờ dễ dàng hơn nhiều vì những thành công ở thành phố đã triển khai sẽ giúp s-việt bây giờ là mong chờ của khách hàng ở thành phố hiện tại. Trong giai đoạn này sẽ xuất hiện những yêu cầu mới về nhu cầu thông suốt hệ thống giữa 2 thành phố, những dịch vụ của cùng một nhà cung ứng sẽ xuất hiện ở 2 thành phố, có thể sẽ có nhà cung ứng mở rộng theo sự mở rộng của s-việt, sự di chuyển của khách hàng giữa 2 thành phố, tương tác xuyên thành phố giữa nhà cung ứng dịch vụ và khách hàng, dịch vụ vận chuyển xuyên thành phố cũng cần được thêm vào.

s-việt đi xuất ngoại

Khi s-việt đã được triển khai ở hầu hết thành phố lớn thì đã đến lúc cho s-việt xuất ngoại. Những quốc gia lân cận sẽ là những điểm đến đầu tiên, sau đó là những quốc gia có nhiều khách hàng tiềm năng. Có thể khi s-việt đến bước này thì sẽ gặp sự cạnh tranh từ những đối thủ ở nước sở tại. Có thể họ đã có một s-việt khác, có tính khác biệt và đặc trưng địa phương hơn. Vì vậy, tùy vào năng lực của công ty xây dựng s-việt mà nó có thể mở rộng đến đâu.

s-việt chuyển mình để ra thế giới

Để có thể trở thành mạng xã hội của thế giới, s-việt sẽ phải thay đổi nhiều, nó không thể do một công ty xây dựng được nữa, mà có thể phải bán lại cho một tập đoàn không lồ của thế giới. Vào lúc đó, tùy vào tình hình phát triển của công nghệ mà những phương thức kết nối mới cần được bổ sung. Do đặc điểm về tính ràng buộc pháp lý đối với khách hàng, nên s-việt không thể có nhiều khách hàng nhất thế giới mà chỉ có thể là một mạng xã hội kiếm nhiều tiền nhất thế giới.